Referaty

1508224_239186646257919_1999291082_n

Pojęcie wspólnotowego znaku towarowego (WZT)

Wspólnotowy znak towarowy (CTM – Community Trade Mark) powstał, aby na terenie Unii Europejskiej chronić prawa przedsiębiorców oraz zwalczać przestępczość gospodarczą. Artykuł 3 Traktatu o Unii Europejskiej z dnia 07.02.1992 r. wymienia cele, dla których powstała Unia Europejska. Wśród tego katalogu możemy wyróżnić cele, które stanowią podstawę istnienia instytucji wspólnotowego znaku towarowego. Są to: zobowiązanie państw członkowskich do ustanowienie rynku wewnętrznego, w ramach którego ma zostać zwiększony przepływ towarów i osób, a także ochrona całego obszaru UE przez zapobieganie i zwalczanie przestępczości. Dlatego głównym założeniem istnienia wspólnotowego znaku towarowego jest ochrona praw przedsiębiorców, posługująca się systemem o zasięgu terytorialnym całej UE.

Prawo unijne w związku ze wspólnotowym znakiem towarowym opiera się na 3 zasadach, tj. zasadzie jednolitości, autonomii oraz koegzystencji.

  • zasada jednolitości oznacza, że rejestracja znaku powoduje jednakowe skutki prawne na terytorium całej Unii;
  • zasada autonomii, w skutek której rejestracji powstaje znak wpisany do jednego rejestru znaków towarowych, skuteczny na terytorium Unii oraz niezależny od znaków towarowych krajowych i zarejestrowanych międzynarodowo;
  • zasada koegzystencji zakłada współistnienie unijnego systemu znaków towarowych obok prawa krajowego, oznacza ona także, że unijny system nie zastępuje krajowego systemu ochrony i nie wyłącza jego stosowania.

Szczegółowe przepisy odnoszące się do wspólnotowego znaku towarowego zawarte są w rozporządzeniu Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego.

Art. 1 określa pojęcie „wspólnotowy znak towarowy”, w ust. 2 mamy wprost wyrażoną zasadę jednolitości.

Według art. 4 wspomnianego rozporządzenia, wspólnotowy znak towarowy może składać się z jakichkolwiek oznaczeń, które można przedstawić w formie graficznej, w szczególności z wyrazów, łącznie z nazwiskami, rysunków, liter, cyfr, kształtu towarów lub ich opakowań, pod warunkiem że oznaczenia takie umożliwiają odróżnianie towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów lub usług innych przedsiębiorstw. Na podstawie tego artykułu możemy wyróżnić dwie podstawowe cechy, które musząc zostać spełnione, aby oznaczenie mogło zostać uznane jako wspólnotowy znak towarowy. Po pierwsze znak powinien być przedstawione w formie graficznej, a po drugie musi posiadać zdolność odróżniającą w stosunku do towarów i usług innych przedsiębiorstw.

Art. 66 wprowadza pojęcie wspólnotowych znaków wspólnych. W momencie składania wniosku o rejestrację można zaznaczyć, że wspólnotowy znak towarowy ma być znakiem wspólnym. Mogą być one zgłaszane przez:

  •  organizację wytwórców;
  • producentów;
  • usługodawców;
  • handlowców;
  • osoby prawne regulowane prawem publicznym.

Art. 5 stanowi, że właścicielem WZT może być każda osoba fizyczna lub prawna, łącznie z podmiotami prawa publicznego. WZT uzyskuje się jedynie poprzez rejestrację

Zgłoszenie WZT

Wnioskodawca może złożyć wniosek o zgłoszenie wspólnotowego znaku towarowego w:

  • Urzędzie ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM), m.in. drogą elektroniczną;
  • centralnym urzędzie zajmującym się ochroną własności przemysłowej w państwie członkowskim;
  • Urzędzie Własności Intelektualnej Państw Beneluksu.

Zgłoszenia wspólnotowych znaków towarowych są składane w jednym z oficjalnych języków Unii Europejskiej. Wnioskodawca musi podać drugi język spośród języków używanych w Urzędzie (niemiecki, angielski, hiszpański, francuski lub włoski), na użycie którego zgadza się jako ewentualnego języka procedury. Zgłoszenia złożone w centralnych urzędach zajmujących się własnością przemysłową lub w Urzędzie Beneluksu są przekazywane do OHIM w ciągu dwóch tygodni, licząc od daty złożenia.

Zgłoszenie musi zawierać następujące elementy:

  • wniosek o rejestrację wspólnotowego znaku towarowego;
  • informacje identyfikujące zgłaszającego;
  • wykaz towarów lub usług, w odniesieniu do których wnioskuje się o rejestrację;
  • przedstawienie znaku towarowego.

Aby zgłoszenie mogło zostać zarejestrowane jako WZT wg art. 45 rozporządzenia, muszą spełnić się następujące przesłanki:

  • musi spełniać wymagania rozporządzenia;
  • nie może być wniesiony żaden sprzeciw w ciągu 3 miesięcy od daty opublikowania zgłoszenia WZT, lub sprzeciw został odrzucony na podstawie prawomocnej decyzji;
  • opłata rejestracyjna została opłacona w wyznaczonym terminie.

Czas trwania rejestracji (wg art. 46) wspólnotowego znaku towarowego wynosi 10 lat, licząc od daty złożenia wniosku. Rejestracja może być przedłużona na kolejne okresy 10 lat. Wniosek o przedłużenie musi być złożony w ciągu sześciu miesięcy przed zakończeniem okresu ważności rejestracji.

Znak towarowy nie może być przedmiotem zmian w ciągu okresu swojej ważności ani w czasie przedłużenia rejestracji, z wyjątkiem nazwy i adresu właściciela oraz pod warunkiem, że nie wpływają one na tożsamość znaku towarowego, który został zarejestrowany.

Bezwzględne i względne podstawy odmowy rejestracji

W przypadku bezwzględnych przeszkód odmowy rejestracji obowiązuje zasada numerus clausus, natomiast względne przeszkody odmowy rejestracji nie są wyliczone, nie są nawet przedmiotem badania w postępowaniu przed Urzędem. Mogą one stanowić podstawę wniesienia sprzeciwu, wniosku o unieważnienie albo zarzutu w postępowaniu przed sądem w procesie o naruszenie prawa z rejestracji znaku wspólnotowego. Do bezwzględnych podstaw odmowy rejestracji zaliczamy:

  • znaki, które nie nadają się do przedstawienia w formie graficznej i nie posiadają elementu odróżniającego;
  • znaki towarowe, które pozbawione się jakiegokolwiek odróżniającego charakteru;
  • znaki towarowe, które składają się wyłącznie z oznaczeń lub wskazówek, mogących służyć w obrocie do oznaczania rodzaju, jakości, ilości, przeznaczenia, wartości, pochodzenia geograficznego lub czasu produkcji towaru lub świadczenia usługi, lub innych właściwości towarów lub usług;
  • znaki towarowe, które składają się wyłącznie z oznaczeń lub wskazówek, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych;
  • oznaczenia, które składają się wyłącznie z kształtu wynikającego z charakteru samych towarów lub kształtu towaru niezbędnego do uzyskania efektu technicznego, lub kształtu zwiększającego znacznie wartość towaru;
  • znaki towarowe, które są sprzeczne z porządkiem publicznym lub przyjętymi dobrymi obyczajami;
  • znaki towarowe, które ze względu na swój charakter mogą wprowadzić w błąd opinię publiczną, np. co do charakteru, jakości lub pochodzenia geograficznego towarów lub usługi;
  • znaki towarowe, na które właściwe władze nie wydały zezwolenia, których odmowa rejestracji następuje na podstawie art. 6 Konwencji paryskiej;
  • znaki towarowe, które zawierają odznaki, godła lub herby, inne niż określone w art. 6 Konwencji Paryskiej i które są przedmiotem szczególnego interesu publicznego, chyba że na ich rejestrację uzyskano zezwolenie właściwych władz.

Względne przeszkody powstania odmowy rejestracji, rozpatrywane są w wyniku sprzeciwu właściciela wcześniejszego znaku towarowego. Zgłoszenie takiego znaku towarowego nie rejestruje się, jeżeli:

  • jest on identyczny z wcześniejszym znakiem towarowym, a towary lub usługi, dla których wnioskuje się o rejestrację, są identyczne z towarami lub usługami, dla których wcześniejszy znak towarowy jest chroniony;
  • z powodu identyczności lub podobieństwa do wcześniejszego znaku towarowego, identyczności lub podobieństwa towarów lub usług istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd opinii publicznej na terytorium, na którym wcześniejszy znak towarowy jest chroniony; prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd obejmuje również prawdopodobieństwo skojarzenia z wcześniejszym znakiem towarowym.

Autor:Kamil Wójcik

Bibliografia:

  1. Prawo własności intelektualnej, pod redakcją Joanny Sieńczyło-Chlabicz;
  2. https://oami.europa.eu/ohimportal/en/web/guest/home;
  3. strona internetowa Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego;
  4. http://www.uprp.pl/wspolnotowe-znaki-towarowe/Lead05,639,1791,4,index,pl,text/;
  5. http://europa.eu/legislation_summaries/internal_market/businesses/intellectual_property/mi0025_pl.htm;
obrazek

Przedmiotem postępowania w sprawie rejestracji znaku towarowego jest wniosek o udzielenie zgłaszającemu prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy. Postępowanie to jest zaliczane do postępowania administracyjnego z uwagi na:

  • charakter organu właściwego do orzekania w sprawie udzielenia prawa ochronnego;
  • subsydiarne stosowanie przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego.

Stroną w postępowaniu przed Urzędem Patentowym (dalej UP) w sprawie uzyskania prawa ochronnego jest zgłaszający. Postępowanie w sprawie uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy rozpoczyna się w chwili zgłoszenia do Urzędu wniosku o udzielenie prawa ochronnego. Za datę zgłoszenia uważa się dzień, w którym zgłoszenie wpłynęło do Urzędu. Na podstawie daty zgłoszenia określa się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego, data ta będzie rozstrzygać o nabyciu prawa w sytuacji takich samych lub podobnych zgłoszeń dokonanych przez różne podmioty. Będzie stanowić także początek dziesięcioletniego okresu przyznanej ochrony na znak towarowy.

Zgłoszenie powinno zawierać w szczególności:

  • podanie – czyli formularz;
  • określenie znaku towarowego (przedstawienie lub wyrażenie w podaniu w sposób graficzny znaku towarowego, a w razie potrzeby, także na określeniu jego rodzaju oraz opisaniu – 6§ ust. 1 rozporządzenie w sprawie znaków towarowych z 2002r.);
  • wskazanie towarów, dla których znak jest przeznaczony (następuje w formie wykazu towarów. Przy sporządzaniu wykazu towarów należy jednocześnie wskazać klasy odnoszące się do określonych towarów zgodnie z obowiązującą klasyfikacją przyjętą na podstawie porozumienia nicejskiego – 7§ ust. 1 rozporządzenie w sprawie znaków towarowych);
  • regulamin znaku (wymagany w przypadku ubiegania się o udzielenie wspólnego prawa ochronnego, o udzielenie prawa ochronnego na wspólny znak towarowy oraz o udzielenie prawa ochronnego na wspólny znak towarowy gwarancyjny);
  • pełnomocnictwo (jeśli zgłaszający działa przez pełnomocnika (art. 138 ust. 1 p.w.p. , i §4 rozporz. w sprawie znaków towarowych);
  • dowód pierwszeństwa (jeśli zgłaszający chce z niego skorzystać).

Każde zgłoszenie o ochronę znaku towarowego poddawane jest badaniom: formalno – prawnemu oraz merytorycznemu. Po wpłynięciu zgłoszenia, nadaniu mu numeru i stwierdzeniu daty wpływu, znak towarowy jest przekazywany do Departamentu Zgłoszeń, który bada prawidłowość zgłoszenia pod względem formalnym.

W toku badania formalno – prawnego sprawdzana jest poprawność zgłoszenia, czyli spełnienie warunków przewidzianych w ustawie (ustawa z 30.06.2000r. Prawo własności przemysłowej dalej p.w.p) i rozporządzeniu (Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 lipca 2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń znaków towarowych), m.in. kompletność dokumentów i załączników, prawidłowość wymaganych dokumentów np. pełnomocnictwo, regulamin znaku, zezwolenia właściwych organów na używanie określonych nazw, skrótów lub symboli, odbitki zgodne z wymaganymi parametrami oraz w odpowiedniej liczbie. Ponadto na tym etapie uznaje się uprzednie pierwszeństwo po dokonaniu weryfikacji dokumentu pierwszeństwa. Urząd Patentowy RP dokonuje ogłoszenia o zgłoszeniu znaku towarowego niezwłocznie po upływie 3 miesięcy od daty dokonania zgłoszenia. Publikacja informacji o zgłoszeniu w Biuletynie Urzędu Patentowego oznacza, że osoby trzecie mogą zapoznać się ze zgłoszeniem oraz ewentualnie wnosić uwagi co do istnienia okoliczności uniemożliwiających udzielenia prawa na dany znak.

Badanie merytoryczne to natomiast badanie przeprowadzane przez ekspertów Departamentu Badań Znaków Towarowych, mające na celu sprawdzenie, czy zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania prawa ochronnego. Ocenie podlega spełnienie przez zgłoszony znak bezwzględnych i względnych przesłanek rejestracyjnych. Sprawdzana jest także precyzyjność określeń zawartych w wykazie towarów oraz ich prawidłowe zaklasyfikowanie według klasyfikacji nicejskiej. Na tym etapie rozpatrywania zgłoszenia oceniane są również uwagi osób trzecich, o ile wpłynęły do danej sprawy, pod kątem zasadności stawianych zarzutów, mogących świadczyć o niemożliwości udzielenia prawa ochronnego na dany znak towarowy. Do czasu wydania decyzji zgłaszający może dokonywać w zgłoszeniu poprawek i uzupełnień, jednakże nie mogą one prowadzić do zmiany istoty znaku lub do rozszerzenia wykazu towarów. Dopuszczalne jest ograniczenie wykazu towarów oraz podział zgłoszenia w stosunku do części towarów. Urząd może także sam wprowadzić poprawki w dokumentacji, ale jedynie w celu usunięcia oczywistych pomyłek i błędów językowych. Może również dokonać poprawek w zakresie wykazu towarów i ich klasyfikacji, pod warunkiem, że te poprawki nie będą prowadzić do zmiany zakresu żądanej ochrony.

W toku postępowania Urząd wyznacza zgłaszającemu terminy dla dokonania określonych czynności (odpowiedzi na postanowienia czy wezwania). Terminy te są dłuższe niż terminy określone w Kodeksie postępowania administracyjnego i wynoszą: jeden miesiąc – gdy zgłaszający ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terenie Polski, dwa miesiące – gdy zgłaszający ma miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą. W uzasadnionych przypadkach, np. w szczególnie zawiłych sprawach, Urząd wyznacza termin odpowiednio dłuższy, lecz nie więcej niż o 3 miesiące. Strona może dokonać czynności w ciągu 2 miesięcy po upływie wyznaczonego terminu pod warunkiem, że przed jego upływem zawiadomi Urząd o przyczynach niedotrzymania terminu. Początek biegu terminu liczy się od dnia otrzymania przez zgłaszającego pisma.

Po sprawdzeniu, czy zgłoszony znak towarowy spełnia ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa, Urząd może wydać jedną z następujących decyzji: decyzję warunkową o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy – warunkiem uzyskania prawa jest wniesienie opłaty za pierwszy dziesięcioletni okres ochrony. Jeśli w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji nie zostanie wniesiona opłata, decyzja wygasa i znak de facto nie będzie chroniony. Decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy – gdy znak nie spełnia warunków uzyskania ochrony. Decyzję o częściowej odmowie udzielenia prawa ochronnego – gdy znak nie spełnia warunków tylko w zakresie części towarów i dla tej części Urząd odmawia przyznania ochrony. Po uprawomocnieniu się decyzji częściowej znak uzyskuje ochronę dla pozostałych towarów lub usług. Decyzję o umorzeniu postępowania o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy – jeżeli w toku postępowania zgłaszający nie wykona postanowienia albo nie zastosuje się do wezwania, postępowanie zostanie umorzone, o ile taki rygor będzie przewidziany w postanowieniu albo wezwaniu. W przypadku, gdy Urząd Patentowy udzieli prawa ochronnego na znak towarowy, znak ten wpisywany jest do rejestru znaków towarowych, nadawany jest mu kolejny numer rejestracji i wydawane jest świadectwo ochronne potwierdzające udzielenia prawa na okres 10 lat. Zgodnie z art. 246 p.w.p. każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak. Wniesienie sprzeciwu jest ograniczone terminem 6 miesięcy od opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu prawa. Podstawę sprzeciwu mogą stanowić tylko okoliczności stanowiące podstawę unieważnienia prawa. W przypadku wniesienia sprzeciwu Urząd Patentowy zawiadamia niezwłocznie uprawnionego i wyznacza mu termin do ustosunkowania się do treści sprzeciwu. Podniesienie przez uprawnionego zarzutu bezzasadności sprzeciwu powoduje przekazanie sprawy do rozpoznania w trybie postępowania spornego. W przeciwnym wypadku Urząd Patentowy wydaje decyzje uchylającą wcześniejszą decyzję o udzieleniu prawa ochronnego. Na tę decyzję przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

W przypadku każdej decyzji i postanowienia Urzędu Patentowego, zgłaszającemu przysługuje prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Izbę Odwoławczą Urzędu Patentowego. Wniosek należy złożyć w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia decyzji oraz 1 miesiąca od dnia doręczenia postanowienia. Wniosek powinien być: uzasadniony – wniosek nieuzasadniony nie będzie rozpatrywany, opłacony – opłata za wniosek od decyzji wynosi 100 zł, za wniosek od postanowienia – 50 zł. Wynikiem ponownego rozpatrzenia sprawy może być: utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy – sytuacja prawna nie ulega zmianie, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości – zaskarżona decyzja przestaje obowiązywać, w jej miejsce zostanie wydana nowa decyzja, uchylenie zaskarżonej decyzji w części – zaskarżona decyzja przestaje obowiązywać w części tj. dla części towarów, dla pozostałych towarów sytuacja prawna nie ulega zmianie. Zgodnie z art. 248 p.w.p na decyzje Urzędu Patentowego stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

obrazek

Pobrane z http://www.uprp.pl/procedura-krajowa/Lead05,31,1734,4,index,pl,text/

Bibliografia:

  1. Sieńczyło – Chlabicz J., Banasiuk J., Zawadzka Z., pod red. Sieńczyło – Chlabicz J., Prawo własności intelektualnej, wydanie 3, Warszawa 2013
  2. Nowińska E., Promińska U., du Vall M., Prawo własności przemysłowej, wydanie 2, Warszawa 2005
  3. Fragment treści szkoleniowej z portalu Akademia PARP http://www.akademiaparp.gov.pl/#e0bwEfcPD8, data dostępu 2013-11-24.
  4. Skubisz R., Prawo znaków towarowych komentarz, wydanie 2, Warszawa 1997
Group study

Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie wskazują tylko na to, co może być chronione jako znak towarowy, lecz także wskazują przypadki, w których prawo to nie zostanie udzielone z powodów przewidzianych w przepisach.

Prawa ochronnego na znak towarowy nie można udzielić dla oznaczeń, które:

• nie mogą być znakiem towarowym;

• nie mają dostatecznych znamion odróżniających;

• w stosunku do których zachodzą bezwzględne lub względne przeszkody rejestracyjne.

Nie mogą być znakiem towarowym oznaczenia, które nie spełniają łącznie dwóch cech. Nie nadają się do graficznego przedstawienia i nie charakteryzują się zdolnością odróżniającą (nie spełniają wymagań definicji znaku towarowego). Zdolność odróżniająca jest bezwzględną przesłanką rejestracji. Nie mają jej znaki nienadające się do odróżnienia, czyli takie, których struktura nie wykazuje jakichkolwiek cech charakterystycznych i nie nadaje się do identyfikacji towaru jako pochodzącego od oznaczonego przedsiębiorcy.

Nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które łącznie nie spełniają cech: zmysłowej postrzegalności, jednolitości, samodzielności względem towaru, przedstawialności graficznej. Brak jednej z cech przesądza o tym, że oznaczenie nie może pełnić funkcji znaku towarowego. Nie mają również dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia które:

  • nie nadają się do odróżnienia w obrocie towarów, dla których zostały zgłoszone;
  • oznaczenia, które weszły do języka potocznego lub są używane zwyczajowo;
  •  oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości lub ilości.

Kolejną przeszkodą udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy jest wystąpienie bezwzględnych przeszkód rejestracyjnych (art. 131 p.w.p.). 

Nie można udzielić prawa ochronnego znakowi towarowemu, który narusza cudze prawa osobiste lub majątkowe, np. prawo do nazwiska, wizerunku, prawa autorskie.

Rejestracji nie podlega znak, którego używanie jest niezgodne z prawem, porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami. Graficznie przedstawiony znak dotyczący towarów mający charakter obsceniczny nie będzie mógł być nośnikiem znaku towarowego.

Nie udziela się również praw ochronnych na oznaczenia, których używanie może wprowadzać nabywców w błąd, w szczególności co do charakteru towaru, jego jakości, właściwości albo co do jego pochodzenia. Ochrony nie uzyska znak zgłoszony w złej wierze, czyli taki, który został zgłoszony mimo iż dana osoba wiedziała, że nie ma do tego prawa albo przy zachowaniu należytej staranności powinien była wiedzieć.

Rejestracji nie podlegają również oznaczenia zawierają nazwę lub skrót nazwy „Rzeczpospolita Polska” bądź jej symbole (godło, barwy lub hymn), nazwy lub herby polskich województw, miast lub miejscowości, znaki sił zbrojnych, organizacji paramilitarnych lub sił porządkowych, reprodukcje polskich orderów, odznaczeń lub odznak honorowych, odznak lub oznak wojskowych bądź innych oficjalnych lub powszechnie używanych odznaczeń i odznak, w szczególności administracji rządowej czy samorządu terytorialnego albo organizacji społecznych działających w ważnym interesie publicznym. Użycie niektórych z tych nazw lub oznaczeń będzie jednak dopuszczalne jednak jedynie po otrzymaniu wymaganego zezwolenia właściwego organu Państwa bądź po uzyskaniu zgody odpowiedniej organizacji.

Następną przeszkodą udzielenia prawa ochronnego jest wystąpienie względnych przeszkód rejestracyjnych.

Przeszkody te wymienione są w art. 132 ust. 1 i 2 ustawy prawo własności przemysłowej.

Artykuł ten mówi, że nie udziela się prawa ochronnego:

• na znak towarowy, jeżeli jest on identyczny lub podobny do zarejestrowanego oznaczenia geograficznego, chyba że zgłaszający jest uprawniony do używania tego oznaczenia;

• na znak towarowy, jeżeli jest on identyczny lub podobny do znaku, który przed datą według której oznacza się pierwszeństwo, był powszechnie znany i używany jako znak towarowy od innej osoby;

• jeżeli od dnia zgłoszenia podobnego znaku towarowego przez inną osobę nie upłyną okres 2 lat.

Na tle art. 132 ust.2 względnymi przeszkodami w uzyskaniu praw wyłącznych są również:

• ryzyko pomyłki;

• pierwszeństwo zgłoszenia;

• istnienie wcześniejszego prawa.

W przypadku rejestracji znaku towarowego istotne jest, aby upewnić się czy znak taki nie jest lub nie był używany przez inny podmiot. Informacje takie znajdziemy w internetowych bazach danych Urzędu Patentowego.

Podkreślić należy, że system rejestracji znaków towarowych na gruncie ustawy – Prawo własności przemysłowej ma gwarantować ochronę interesów przedsiębiorców, jak i konsumentów. Organ może odmówić rejestracji znaku towarowego pomimo uzgodnień pomiędzy podmiotami występującymi w obrocie gospodarczym, z uwagi na ryzyko dezorientacji konsumentów i  wprowadzanie ich w błąd co do pochodzenia towaru od konkretnego przedsiębiorcy.

Adam Semeniuk

Bibliografia: Joanna Sieńczyło-Chlabicz „Prawo własności intelektualnej” Wraszawa 2013 (str. 347-354)

7

          Przesłanki rejestracji znaku towarowego możemy podzielić na pozytywne i negatywne. Uregulowane są one w ustawie Prawo Własności Przemysłowej z 30 czerwca 2000r., w tytule III, dziale I (art. Art.127-137). Dziś skupimy się na przesłankach pozytywnych. Natomiast przesłanki negatywne zostaną określone za dwa dni. Przechodząc do meritum, aby oznaczenie mogło być zarejestrowane jako znak towarowy, musi spełnić ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego. Co do zasady, jeżeli spełnia określone wymogi, Urząd Patentowy wydaję decyzję o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy. Istnieje jednak wyjątek w artykule 130 Prawa Własności Przemysłowej (dalej PWP), który przedstawię w dalszej części posta. W tym momencie, jedynie wskazuję na jego istnienie. Art. 120 PWP:

Znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa.

Znakiem towarowym jest zatem takie oznaczenie, które jest:

• Graficznie przedstawialne,

• Posiada dostateczne znamiona odróżniające.

Przechodząc do dostatecznych znamion odróżniających, pierwszą z nich jest zmysłowa postrzegalność. Oznaczenie musi być postrzegalne za pomocą zmysłów, de facto wzroku i słuchu. Głównym zadaniem znaku towarowego jest indywidualizacja towarów lub usług. Niezbędne jest więc, abyśmy mogli je dostrzec, aby odróżnić jedne towarowy/usługi od innych dostępnych na rynku. Jednolitość oznaczenia to przede wszystkim jego wewnętrzna spójność i skrótowość. Oznaczenie nie może być nazbyt rozbudowane, trudne do zapamiętania, składające się z niezliczonej ilości elementów. Ponownie należy tu podkreślić funkcję efektywnego i szybkiego odróżnienia danego towaru/usługi. Samodzielność znaku towarowego względem towaru – istnienie relacji między daną nazwą a przedmiotem, do którego się odnosi. Towar sam w sobie nie może być znakiem towarowym. Ostatnim wymogiem jest wymóg graficznej przedstawialności oznaczenia. Konkretne przykłady można znaleźć w art.120 ustępie 2 PWP. W praktyce można powiedzieć, że znak słowny przedstawia się w formie wyrazów, znak graficzny w formie reprodukcji graficznej, a znak dźwiękowy w formie zapisu nutowego 2. Znaki towarowe w postaci wyrazów pojawiają się najczęściej. Można zastrzec samą nazwę przedsiębiorstwa, firmowe logo, markę produktu, slogany reklamowe. Razem z charakterystyczną szatą graficzną lub samo brzmienie słowa. 5 Natomiast ciekawą formą w tej kategorii są slogany. Zgodnie z orzeczeniem WSA w Warszawie określono negatywne przesłanki sloganu jako znaku towarowego:

„W praktyce oznacza to, że nie będzie podlegał ochronie, jako znak towarowy taki slogan, który składa się z prostych, banalnych słów, pełni rolę komunikatu, informacji czy opisu niż oznaczenia, które byłoby w stanie odróżnić towary lub usługi danego przedsiębiorstwa od innych, obecnych na rynku”.4

Slogan, zatem musi być oryginalny, bezpretensjonalny i wyróżniać dany towar czy usługę na rynku. Przykłady polskich zarejestrowanych, jako znak towarowy sloganów:

• Rutinoscorbin – bierz jak Cię bierze.

• Kaszel minie po flegaminie.

Ludzik Michelin jak znak towarowy graficzny
Ludzik Michelin jak znak towarowy graficzny

Kolejną formą są rysunki, czyli oznaczenie w formie samej grafiki, bez żadnych wyrazów. Są nimi wspomniane w art. 120 ust. 2 ornamenty, grafiki, motywy. W Polsce natomiast bardzo popularne jest zastrzeganie, jako znak towarowy całych etykiet występujących na towarach 2. Znakiem towarowym mogą być także formy przestrzenne, inaczej zwane znakiem towarowym 3D.

Mam na myśli kształt oraz wygląd danego towaru. Najczęściej za przykłady podaje się kształt butelek czy pojemników. Może nim być również kształt batoników.

Jako znak towarowy można zastrzec kompozycje kolorystyczne oraz kolory. Kontrowersyjną tematyką jest rejestracja pojedynczych kolorów. Orzecznictwo opowiada się w większości za stanowiskiem negatywnym. Przykładem jest orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie dotyczącej odmowy rejestracji przez Urząd Patentowy koloru czerwonego, jako znaku towarowego. W przedstawionym kazusie miał on być zarezerwowany dla branży budowlanej. Jednakże WSA podtrzymał negatywną decyzję Urzędu Patentowego. Uargumentował swoje stanowisko tym, iż kolor czerwony czy pomarańczowy jest adekwatny do wszelkiego rodzaju narzędzi, gdyż pełni rolę ostrzegawczą i nie może być zarejestrowany, jako znak towarowy. Odnośne ogólnego stanowiska dotyczącego koloru, jako znaku towarowego, określonego przez Urząd Patentowy i zaakceptowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, istotne jest, że:

„Urząd Patentowy RP stwierdził, iż co do zasady kolory, jako takie nie są postrzegalne przez odbiorców, jako oznaczenie pochodzenia. Stosowane są one bardziej w celach reklamowych i marketingowych, w związku z czym powinny być one generalnie dostępne dla wszystkich. Wg organu, jedynie nieliczne przypadki stosowania kolorów prowadzą do osiągnięcia przez taki kolor funkcji znaku towarowego. Zdaniem organu wymaga to jednak zazwyczaj znacznych nakładów finansowych na reklamę i promocję oraz długotrwałego przyzwyczajenia klientów do odbierania konkretnego koloru, jako oznaczenia pochodzenia, przy czym co do zasady chodzi o bardzo specyficzny kolor dla specyficznych pojedynczych towarów” 5.

2
lila

Należy jednak podkreślić, iż znany jest jeden wyjątek. Koncern Kraft Foods, producent czekolady Milka, uzyskał prawa ochronne w postaci wspólnotowego znaku ochronnego na kolor „lila”.

Znak towarowy może być także ruchomy. Tutaj powszechnie znanym znakiem jest ten, który zarejestrowała fińska Nokia Corporation 2. Melodie, czy sygnały dźwiękowe mogą być zarejestrowane jako znak towarowy, gdyż zostało przyjęte stanowisko, iż zapis nutowy spełnia wymagania graficznej przedstawialności. Przykładem może być znak towarowy w postaci ryczącego lwa wytwórni MGM.

Lew wytwórni MGM
Lew wytwórni MGM

 

Odnotowano mnóstwo zgłoszeń dotyczących zastrzeżenia zapachu, ale spotykały się one z odmową – np. ‘zapach dojrzałej truskawki’ połączony z rysunkiem tego owocu. Nie można jednak przedstawić zapachu w formie graficznej. Wzór chemiczny nie jest formą przedstawienia znaku, choć ja w tym widzę pewną analogię do zapisu nutowego. Jednakże Urząd ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego zrobił wyjątek. Opis słowny uznał za przedstawienie graficzne znaku towarowego. Istnieje zatem znak towarowy w postaci zapachu świeżo skoszonej trawy, zastrzeżony dla piłek do tenisa.

7
Zapach jako znak towarowy

Nie spotkałam się jeszcze z zarejestrowanym znakiem towarowym w postaci smaku. Wszystko jednak przed nami. W przeszłości do OHIM próbowano zgłosić leki o smaku pomarańczy oraz truskawkowe produkty lecznicze. Jak pokazuje przykład znaku zapachowego niewykluczone, że w przyszłości ‘znak smakowy’ otrzyma ochronę.

Ciekawą kwestią jest także, czy imię i nazwisko może być znakiem towarowym. Otóż może, jeżeli spełnia wymogi określone w ustawie (patrz: dostateczne znamiona odróżniające), niezależnie od popularności danego nazwiska. Jednak nie jest możliwe zakazanie innej osobie używania swojego nazwiska, jeżeli jest takie samo jak to zarejestrowane, zgodnie z uczciwymi praktykami w handlu i przemyśle 2.

Pojęcie „dostateczne znamiona odróżniające”, oprócz zmysłowej postrzegalności, jednolitości, samodzielności towaru od znaku czy graficznej przedstawialności, uzupełnia ustawodawca w ustępie 2 art. 129 PWP. Nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które:

Nie nadają się do odróżnienia w obrocie towarów, dla których zostały zgłoszone – np. pojedyncza litera lub cyfra, płaska figura geometryczna.

Weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych – np. kajzerka, termos, bagietka.

Składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności: rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności – np. najprzedniejsze, markowe, starodawny.

Na początku wspomniałam o wyjątku od spełnienia wszystkim przesłanek w celu rejestracji znaku towarowego. Znak towarowy, mimo że nie spełnia tych wszystkich wymogów może uzyskać ochronę jeśli w wyniku konsekwentnego używania, poczynionych nakładów i promocji nabrał tzw. wtórnej zdolności odróżniającej, tj. będzie przez odbiorców kojarzony z konkretnym podmiotem – art. 130 PWP 3.

Kolejną istotną kwestią jest rodzaj znaków pod względem podmiotów, które zgłaszają rejestrację chcąc uzyskać prawa ochronne. Wyróżniamy tu znak towarowy indywidualny, wspólny znak towarowy i wspólny znak towarowy gwarancyjny. Indywidualny znak towarowy zgłoszony jest przez osobę fizyczną, osobę prawną, organ administracji rządowej albo państwową jednostkę prawną nieposiadającą osobowości prawnej, działającą w imieniu Skarbu Państwa. Przeciwieństwem jest wspólny znak towarowy, czyli taki, który może uzyskać organizacja posiadająca osobowość prawną (np. fundacja) powołana do ochrony interesów kilku przedsiębiorców. Wspólny znak towarowy używany jest przez tą organizację i zrzeszone w niej podmioty. W uproszczeniu:

• Indywidualny znak towarowy: 1 znak – 1 podmiot posługujący się znakiem.

• Wspólny znak towarowy – 1 znak – kilka podmiotów posługujących się znakiem.

Natomiast wspólny towarowy znak gwarancyjny jest to taki znak, który może uzyskać organizacja mająca osobowość prawną, którym będą posługiwać się przedsiębiorcy wchodzący w skład organizacji. Sama organizacja się nim nie posługuje 7. O tym, czy uzyskamy prawo ochronne na znak towary decyduje również pierwszeństwo zgłoszenia oznaczenia (art.123 PWP). Co do zasady, o pierwszeństwie decyduje data zgłoszenia znaku towarowego w Urzędzie Patentowym (moment wpłynięcie zgłoszenia do UP). Istnieje jednak instytucja uprzedniego pierwszeństwa (art. 124 i 125), która kreuje nam od wyżej przedstawionej zasady dwa wyjątki:

1. Pierwszeństwo konwencyjne wynikające z umów międzynarodowych, które przysługuje w Polsce według daty pierwszego prawidłowego zgłoszenia znaku towarowego w państwie będącym stroną konwencji, jeżeli zgłoszenie w Urzędzie Patentowym RP nastąpi w okresie sześciu miesięcy od tej daty.

2. Pierwszeństwo z wystawy natomiast określa się według daty wystawienia towaru na wystawie międzynarodowej oficjalnej lub oficjalnie uznanej lub wystawie publicznej w Polsce, wskazanej przez prezesa Urzędu Patentowego RP, jeżeli zgłoszenie w Urzędzie Patentowym RP nastąpi w okresie sześciu miesięcy od tej daty 6.

Idealnym podsumowaniem wszystkich kwestii omówionych w niniejszej pracy jest fragment wyroku WSA, który określa poszczególne etapy podejmowania decyzji o tym, czy dane oznaczenie możemy uznać za znak towarowy, czy też nie:

„Badając to, czy prawo ochronne może być udzielone, ustala się, czy dane oznaczenie może być w ogóle znakiem towarowym. Dopiero po ustaleniu, że oznaczenie może być znakiem towarowym, bada się, czy znak ma dostateczne znamiona odróżniające, a więc sprawdza się, czy znak nadaje się do odróżnienia w obrocie konkretnych towarów, dla oznaczenia, których został zgłoszony. Bak zdolności odróżniającej uznaje się za bezwzględną przeszkodę rejestracji, jednakże znaki pozbawione tej zdolności mogą ją nabyć w rezultacie używania 5.

Autor:  Agnieszka Sidorowicz

Bibliografia: 1. „Prawo Własności Intelektualnej”, Joanna Sieńczyło-Chlabicz, LexisNexis 2013. 2. Znakitowarowe-blog.pl 3. www.akademiaparp.gov.pl – szkolenie z zakresu Własności Intelektualnej (znaki towarowe). 4. Orzeczenie WSA w Warszawie (dot. sloganu) (2032/11). 5. Orzeczenie WSA w Warszawie (dot. koloru 1420/06) 6. http://mojafirma.infor.pl/poradniki/626,3263,Jak-korzystac-ze-znaku-towarowego-by-nie-naruszyc- prawa.html 7. http://www.uprp.pl/co-to-jest-prawo-ochronne-na-znak-towarowy/Lead05,160,1710,4,index,pl,text/


google-trademarks12

Przystępując do referowania problematyki rodzajów oraz funkcji znaków towarowych niezbędne jest uprzednie przytoczenie pojęcia samego znaku towarowego.

Według art. 120 ust. 1 i 2 ustawy Prawo Własności Przemysłowej:

znak towarowy jest to każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa. Znakiem towarowym może być w szczególności wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma przestrzenna, w tym forma towaru lub opakowania, a także melodia i inny sygnał dźwiękowy.

Ustawodawca już w definicji pozwolił sobie wskazać na pewne formy ( wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma przestrzenna, w tym forma towaru
lub opakowania, a także melodia i inny sygnał dźwiękowy), mogące być zarazem znakiem towarowym. [1]
Użyty w definicji zwrot „w szczególności” oznacza, że nie funkcjonuje jednak numerus clausus znaków towarowych.

1. Rodzaje znaków towarowych

Biorąc pod uwagę cechy oraz specyfikę poszczególnych znaków towarowych można dokonać ich podziału na podstawie różnorodnych kryteriów.

Ze względu na metodę postrzegania znaku dzielimy je na:

  • słowne – oznaczenia odbierane przy użyciu wzroku oraz słuchu. Źródło ich powstania mogą stanowić litery, liczby, słowa, zdania lub slogany. Przykładem są imiona czy nazwiska.
  • obrazowe – oznaczenia odczytywane za pomocą wzroku. Do kategorii tej zaliczyć można: rysunki, reprodukcje, portrety, kombinacje kolorów. Mogą mieć formę fantazyjną
  • np. graficznie zaprojektowane litery cyfry, czy monogramy.
  • plastyczne – znaki odbierane poprzez zmysł wzroku i dotyku o charakterze trójwymiarowym np. opakowania, różne kształty butelek na napoje.
  • dźwiękowe – kategorię tę tworzą rozpoznawane przy użyciu słuchu melodie albo sygnały dźwiękowe.
  • kombinowane – za oznaczenia tego rodzaju mogą być uznane te powstałe z wykorzystaniem różnych form ekspresyjnych np. słów i obrazu.

Kryterium pozwalającym na dokonanie podziału znaków towarowych może być również podmiot, który ich używa. Zgodnie z tym kryterium wyróżnia się:

  • Znaki fabryczne – używane przez producentów
  • Znaki usługowe – używane przed podmioty świadczące usługi
  • Znaki handlowe – używane przez sprzedawców
  • Znaki firmowe – zawierają nazwę podmiotu gospodarczego
  • Stopień powszechnej znajomości znaku oraz zakres ich ochrony pozwala wyróżnić dwie kategorie:
  • Znaki zwykłe – oznaczenia towaru na tyle wyraźne, że mogą posłużyć do zidentyfikowania pochodzenia towaru określonego przedsiębiorstwa. Znaki te są chronione przed działaniami konkurencji.
  • Znaki powszechnie znane (znaki notoryjne) – kategoria znaków powstała z uwagi na atrybut znajomości tychże na obszarze całego kraju oraz powszechnej znajomości przez większość potencjalnych nabywców. Dodatkowo należy podkreślić, że podstawą do uznania danego znaku za powszechnie znany może być fakt jego rozpowszechnienia za pomocą reklamy(długotrwałej) lub innego środka w programach telewizyjnych.
  • Znaki renomowane – oznaczenia symbolizujące potwierdzoną jakość.
  • Znaki sławne – cechują się bardzo wysokim progiem powszechnej znajomości oraz odnoszącym się do nich przekonaniem nabywców o wysokich walorach towarów oznaczonych tym rodzajem znaków.

Zgodnie z treścią wyroku WSA w Warszawie z 8 sierpnia 2007 r., VI SA/Wa 757/07, LEX nr 371973 znaki renomowane podlegają zwiększonej ochronie, przełamującej zasadę specjalizacji, umożliwiającej obronę przed używaniem znaku dla jakichkolwiek towarów, jeżeli działanie mogłoby skutkować dla używającego osiągnięciem nienależnej korzyści lub wyrządzić szkodę odróżniającemu charakterowi, bądź renomie znaku. Wyrok ten stanowi również, że automatyzm identyfikowania znaku z symbolem jakości oznaczanego nim towaru nie może być uznawany za niezbędny symptom jego notoryjności(znaki notoryjne-powszechnie znane).[2]

Większość znaków towarowych jest używana tylko przez jednego przedsiębiorcę. Zdarzają się jednak przypadki w których znak ten będzie używany przez dwóch lub więcej przedsiębiorców.

Tego typu znaki towarowe można podzielić na trzy kategorie:

Wspólny znak towarowy – przeznaczony do używania w obrocie przez organizację mającą osobowość prawną, powołaną do reprezentowania interesów przedsiębiorców. Prawo ochronne uzyskiwane jest przez reprezentującą przedsiębiorców organizację, przy czym wspólny znak towarowy może być używany zarówno przez organizację jak i zrzeszonych przedsiębiorców, zgodnie z przyjętym przez tę organizację regulaminem. (U. Więckowska, Wspólny znak towarowy , w: Leksykon własności przemysłowej i intelektualnej, red. . A. Szewc, Kraków 2003, s. 288; I. Wiszniewska, op. cit. ,s.3).

Wspólny znak towarowy gwarancyjny – występuje w przypadkach, w których prawo ochronne uzyskiwane jest przez organizację posiadającą osobowość prawną, ale organizacja ta nie posługuje się zarejestrowanym znakiem na swoje własne potrzeby lecz przyjmuje regulamin jego używania i kontroluje przestrzeganie przyjętych w nim zasad przez używających znak przedsiębiorców. Uprawniony do wspólnego znaku towarowego nie może odmówić bez ważnych powodów używania znaku przedsiębiorcom, którzy spełniają kryteria określone w regulaminie znaku. Krąg podmiotów uprawnionych do używania wspólnego znaku gwarancyjnego ma charakter otwarty.
(I. Wiszniewska op. cit., s. 3).

Znaki chronione wspólnym prawem ochronnym ‑ są to znaki przeznaczone do równoczesnego używania przez kilku przedsiębiorców. Działają oni wspólnie, czyli wspólnie zgłaszają dany znak do rejestracji, dzięki czemu uzyskane za pomocą rejestracji prawo ochronne
jest prawem wspólnym. Jest to indywidualny znak towarowy zarejestrowany na rzecz kilku samodzielnych przedsiębiorców.(E. Waliszko, Zróżnicowany charakter znaków towarowych, w: E. Waliszko, R. Golat, Znaki towarowe, Bydgoszcz-Warszawa 2006, s. 272).[3]

2. Funkcje znaku towarowego

Pojęcie funkcji znaku jest definiowane jako całokształt typowych oddziaływań znaku towarowego na konsumentów.

W literaturze wyróżnione zostały następujące funkcje:

  • Funkcja oznaczenia pochodzenia: inaczej funkcja wyróżniająca lub funkcja dystynktywna – umożliwia odróżnienie danych towarów od towarów tego samego rodzaju Znak bowiem ma za zadanie wskazać pochodzenie towaru od określonego przedsiębiorcy(charakter komercyjny).
  • Funkcja jakościowa – inaczej funkcja ochrony zaufania lub gwarancyjna. Ma za zadanie wskazać, że z pochodzenie danego towaru z określonego przedsiębiorstwa należy kojarzyć z cenionymi przez konsumentów wartościami tego towaru lub przynajmniej subiektywnym, lecz powszechnym przekonaniem o ich walorach. Potencjalny nabywca jest informowany o tym, że wszystkie towary oznaczone tym znakiem towarowym są tej samej jakości.
  • Funkcja reklamowa – zwana sugestywną. Wywodzi się ona z faktu, że znak towarowy jest również środkiem reklamy. Jej celem jest utrzymanie i powiększenie grupy nabywców.
  • Funkcja informacyjna – zwana funkcją ochrony zaufania, nośnik wyobrażeń nabywcy, które odnosi do produktu oraz jego producenta.
  • Inne funkcje: estetyczne oraz funkcjonalne – zwłaszcza znaki graficzne oraz przestrzenne.

Zgodnie z orzeczeniem SN z 9 stycznia 2008 r., II CSK 363/07, LexPolonica nr 1798171 podejmując się oceny zdolności odróżniającej trzeba wziąć pod uwagę wszystkie elementy oznaczenia łącznie , w tym nie tylko formę i kształt, ale także kolorystykę, rozmieszczenie elementów graficznych, uwzględniając ich podobieństwa raczej niż różnice.

Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z 11 kwietnia 2007 r., VI SA/Wa98/07, Lex nr 319373 „Znak towarowy służy do określenia tożsamości towarów lub usług pochodzących od konkretnego przedsiębiorstwa. Spełnia on także funkcje reklamowe itp. Jednakże
to nie te jego właściwości są celem rejestracji oznaczenia jako znaku towarowego. [4]

Tytułem podsumowania należy zauważyć, że każdy znak towarowy bez względu na rodzaj spełnia wyżej wymienione funkcje, które w zasadzie warunkują jego funkcjonowanie oraz są w nim zakodowane.

Autor: Dominik Hebda
[1] Prawo Własności Intelektualnej, pod red. Joanny Sieńczyło – Chlabisz, Warszawa 2011, s. 337.
[2] Tamże, s. 340 – 342.
[3] Tamże, s. 343 – 345.
[4] Tamże, s. 338 – 340.
2616906744_a238697a95_b

 

 

Wśród zagadnień podlegających ochronie na gruncie prawa własności przemysłowej, szczególne miejsce zajmują rozwiązania zwane oznaczeniami odróżniającymi. Najważniejszymi wśród nich są znaki towarowe. Każdego dnia stykamy się z tysiącami znaków towarowych. Są wszędzie, na naszych ubraniach, na opakowaniach produktów spożywczych, reklamach czy wreszcie stornach facebook-a.

Próbując zdefiniować znak towarowy posłużę się definicja doktrynalną prof. R. Skubisza:

„znak towarowy jest odbitym w świadomości człowieka jednolitym związkiem oznaczenia i towaru, obejmującym ogół informacji i wyobrażeń o towarze wyodrębnionym za pomocą tego oznaczenia wśród towarów tego samego rodzaju. Tak rozumiany znak towarowy jest dobrem niematerialnym, ponieważ istnieje jedynie w świadomości człowieka.”[1]

Najważniejszymi elementami tej definicją są:

1. uznanie znaku jako dobra niematerialnego,
2. uznanie go jako jednolitego związku oznaczenia i towaru
3. stwierdzenie, że jest ogółem wyobrażeni i informacji na temat danego towaru.
 

Pierwszy element nie wymaga głębszej analizy jednak warto dodać, iż jest to dobro co prawda niematerialne, ale o naturze majątkowej. W drugim przypadku trzeba pamiętać o tym, iż samo oznaczenie nie jest jeszcze znakiem towarowym. Staje się nim dopiero wówczas, gdy zostaje wiązany z towarem bądź usługą. Element trzeci odnosi się do psychologicznego odbierania znaku towarowego i może mieć znaczenie przy określaniu jego cech takich jak: rozpoznawalność, proponowana przez niego jakość.

Powszechnie przyjętą definicję normatywną znaku towarowego wprowadziła Dyrektywa Nr 89/104/EWG o harmonizacji prawa znaków towarowych mająca na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich. Akt ten stanowił, iż znak towarowy może składać się z jakiegokolwiek oznaczenia, które można przedstawiać w formie graficznej, w szczególności z wyrazów, rysunków, liter, cyfer, kształtu towarów bądź usług, pod warunkiem, że oznaczenia takie umożliwiają odróżnianie towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów drugiego przedsiębiorstwa.

 Podobnie uregulował je polski ustawodawca w art. 120 ust.1: „ Znak towarowy jest to każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa.”

 

Z tej definicji ustawowej możemy wyłuskać jego dwa konieczne elementy. Po pierwsze możliwość przedstawienia go graficznie. Po drugie jego zdolność odróżniającą. O ile w oznaczenia graficznych, słownych czy słowno-graficznych przedstawienie go graficznie jest łatwo zauważalne i nie budzi wątpliwości, o tyle już określenie jako znaki towarowe oznaczeń nie dostrzegalnych wizualnie może nastręczać pewne problemy. Oznaczeniami takimi są znaki dźwiękowe, zapachowe lub smakowe.[2] Wspomnieć też trzeba w tym miejscu, że znaki muszą być zmysłowo postrzegalne, ponieważ oddziaływają na: zmysł, wzrok, słuch, dotyk. Drugą cechą immanentną jest jego zdolność odróżniająca. Oznacza to, aby znak pełnił funkcje odróżniającą musi nadawać się do łatwego zapamiętania i późniejszego odróżnienia go od innych mu podobnych towarów, bądź towarów tego samego rodzaju. Te kwestie zostaną bardziej rozwinięte w następnych postach.

Na końcu trzeba odnieść się do używania pojęcia znaku towarowego w stosunku do firmy przedsiębiorcy lub marki. Powszechnie często myli się je, stosując się je zamiennie.

Marką według słownika wyrazów obcych jest znak ochronny określający producenta towaru, chroniący przed naśladownictwem lub podrabianiem. Definicja ta wskazuje bardziej na charakter ekonomiczny tego słowa niż prawny. Łączy znak ochronny z pochodzeniem od przedsiębiorcy, co przy dzisiejszych zmianach w własności przedsiębiorstw (i elementów przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym) oraz udzielaniem licencji na używanie znaków jest ciężkie do ustalenia. Marka ma charakter szerszy niż pojęcie znaku oraz powinna być używana tylko w aspekcie ekonomicznym.

Znaku towarowego nie powinniśmy również utożsamiać z firmą. Firma jest to kwalifikowana formą nazwy przedsiębiorcy, umożliwiającą jego odróżnienie w obrocie gospodarczym od innych podmiotów. Firma przedsiębiorcy i znak towarowy produkowany przez niego nie są tożsame, pomimo czasem spotykanych tych samych słów w nich użytych. Są to dwa różne zagadnienia również inna ochrona jest dla nich przewidziana.

Podsumowując pragnę podkreślić , iż znakiem towarowym mogą być tylko takie oznaczenia które są zmysłowo postrzegalne, nadają się do graficznego przedstawienia i charakteryzują się zdolnością odróżniającą. Natomiast każde inne oznaczenie nie posiadające tych cech nie może zostać zarejestrowane.

autor: Maciej Chodorowski

[1] R. Skubisz, Funkcje znaku towarowego, w: Księga pamiątkowa z okazji 80-lecia rzecznictwa patentowego w Polsce, Warszawa 201, s.165-166

[2] T. Szymanek, Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2008, s.159